Friday, November 21, 2014

ከድሮ ጀምሮ ‹‹ትግሬ›› ስንላችሁ ነበርና አሁንም እንቀጥልበታልን ማለት ድሮ ‹‹ጋላ›› ስንላችሁ ስለነበረ አሁንም ‹‹ጋላ!›› እንላችኋለን ማለት ነው




Share/Bookmark


ድሮ የሰው ልጅ ‹‹ባርያ›› ተብሎ እንደ እቃ ይሸጥ ይለወጥ ስለነበረ ዛሬም መሸጥ መለወጥ አለበት ብሎ የሚከራከር ሰው ምን ትለዋለሀ? ድሮ ‹‹ወላሞ›› እንላችሁ ነበርና አሁንም ‹‹ወላሞ!›› ስንላችሁ ቅር ሊላችሁ አይገባም ብለው የሚከራከሩ ፍጡራን ባሉበት ሃገር ከቶ እንዴት መግባባት ይቻላል?ድሮ ሽፍቶ እንዳሻው እየዘረፈ፣ በጉልበቱ እየመዘበረ፣ሴቶችን አስገድዶ እየደፈረ ይኖር የነበረው ሁሉ አሁንም እንደድሮ ይኑር ብሎ ሙግት ምን ይባላል?

አዲሱ ቸኮል የሚባል የፌስቡክ ጓደኛየ ‹‹በከተሞች ፎረም ያወዛገበውትግሬ”›› ሚለው መጣጥፉ እንዲፅፍ ከነሳሱት ነገሮች አንዱ እንደሚከተለው አስቀምጦታል፤‹‹ ‹ድሬዳዋ ከየት ወደየትበሚል ርዕስ በድሬዳዋ ዩኒቨርሲቲናድሬዳዋ አስተዳደር ትብብር የተዘጋጀ ጥናታዊ ፅሑፍ ውስጥ በአስተዳደሩ የሚኖሩ ብሔር ብሔረሰቦችን የሚዘረዝርበት ክፍል ላይ ትግሬ የሚል ቃል መኖሩ ሁለት የትግራይ ክልል ተወላጆች ቃሉን ተቃዉመው አስተያየት እንዲሰጡ ያስገደደ ነበር፡፡›› ይልና በመቀጠልም ‹‹የተቃዉሟቸው መነሻ ደግሞ ብሔሩ ትግራይ እንጂ ትግሬ አይባልም የሚል ነበር፡፡ህገ መንግስቱን ሁሉ ዋቢ ያቀረቡ አሉ(ምንም እንኳ በህገ መንግስቱ የተቀመጠው የክልሉ ስም እንጂ የብሔሩ ስም ባይሆንም)፡፡›› በማለት የሁለቱ የትግራይ ተወላጆች የተቃውሞ አስተያየት ውድቅ ለማድረግ ይሞክራል፡፡
አዲሱ በዚሁ አላበቃም ‹‹እነኚህ ሰዎች በአማርኛም፣ በኦሮምኛም ሆነ በሶማሊኛ፣ . . . .ትግራይ የሚባለው ክልሉ እንደሆነና የክልሉ ተወላጆች ግን ትግሬ እንደሚባሉ ሳያውቁ ቀርተው ነው እንደዚህ የሚከራከሩት እንዴ?›› በማለት ራሱን እንዲጠይቅ መገደዱን ጠቅሶ ሲያበቃ ቀጥሎም ‹‹ትግሬ የሚል ቃልትምክህተኞች ለትግራይ ህዝብ ያወጡለት የስድብ ስም ነውእያሉ አንዳንዶች በፌስቡክ ላይ የሚያደርጉት ክርክር ነበር ትዝ ያለኝ፡፡ እነኚህ ከክልሉ ከተሞች የተወከሉ አመራሮች/ባለሙያዎችም እንደዚያ ነው የሚያስቡት ማለት ነው?››› በማለት ይጠይቃል፡፡
አዲሱ መጣጥፉን የደመደመው እንደሚከተለው ነበር፡ ‹‹ትግሬ የሚለውን ቃል ስልጣን ወደትግራይ ከመሔዱ፣ ከትግራይም ወደሸዋ ከመሻገሩ በፊት፣ ሁሉም ጠቅላይ ግዛቶች ተመሳሳይ በነበሩበት የአፄ ቴዎድሮስ ዘመነ መንግስት ሁሉ ጥቅም ላይ ይውል እንደነበር በአፄ ቴዎድሮስ ዘመን የተገጠሙ ግጥሞች ማስረጃ ናቸው፡፡››
ይህ ድምዳሜ ‹‹ትግሬ››የሚባለው አጠራር ከድሮ ጀምሮ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ መሆኑን ለማስረገጥ የቀረበ ታሪካዊ ማስረጀ መሆኑን ነው፡፡መቼም፣ በማለት ይቀጥላል ወንድማችን፣ ‹‹መቼም በዛ ዘመን የአሁን ፖለቲከኞቻችን የሚያወሩት መናናቅ/መሰዳደብ አለ የሚሉ አይመስለኝም፡፡ እናም ቃሉ ስድብ አለመሆኑን መግባባት ይቻላል፡፡›› ይልና የማመዛዘንና የስነ መጎት ድህነቱን ቅልብጭ አድርጎ ያሳየናል፡፡ቀጥሎ የፃፈው እንተፍንቶም በጥቁር አሜሪካኖች ላይ የሚደርሰው ዘረኝነት ጥቁሮቹ ስለተቃወሙት ነው እየቀጠለ ያለው የሚል ብያኔ ያለው ነውና እሱን ትተን በእኛ ሃገር ስላለው ሁኔታ እንመልከት፡፡ 

Wednesday, November 19, 2014

ኢትዮጵያ፡ ቀስ በቀስ በሚፈላ ውሃ የምትቀቀለው እንቁራሪት




Share/Bookmark

በፈረንጆቹ አቆጣጠር በ19ኛው ክፍለ ዘመን እንደተገኘ የሚነገርለት የቤተ ሙከራ ውጤት ከሳይንሳዊ ጭብጦቹን ይልቅ ዛሬም ድረስ ነባራዊ ሁኔታዎችን ቅልብጭ አድርጎ በማሳየቱ በኩል ጎልቶ የሚታወቅ ተምሳሌታዊ ወግ ሆኗል፡፡ፈረንጆቹ የምትቀቀለው እንቁራሪት(The boiling frog) ይሉታል፡፡መነሻ ሃሳቡ አንዲት እንቁራሪት ፈልቶ በሚንፈቀፈቅ ውሃ ውስጥ ብትከታት ወድያው ተስፈንጥራ ትወጣለች፤ቀዝቃዛ ውሃ ውስጥ ከተህ በተቻለ መጠን ውሃው ቀስ በቀስ ብታሞቀውና ብሎም ብታፈላው ግን የግለቱ አደገኛነት ስለማታስተውለው ተቀቅላ እስክትሞት ድረስ እዛው ትቆያለች የሚል እንአድምታ አለው፡፡

የዘመናችን የስነ ህይወት ተማራማሪዎች ትርክቱ ሳይንሳዊ እውነታ እንደሌለው አረጋግጠናል ቢሉም ከጊዜ ወደ ጊዜ በለሆሳስ እየተባባሱ ሄደው የጋራ ጥፋት የሚያስከትሉ ማህበራዊ ቀውሶችን ከሚያስረዱ ዘይቤያዊ አነጋገሮች አንዱ ለመሆን ግን ያስቆመው የለም፡፡የፖለቲካዊ፣ማሕበራዊና ባህላዊ እሴቶች መላሸቅ ለመተንተን እንደ መንደርደርያ ከሚያገለግሉ ምሳሌዎች ቀድሞ የሚጠቀስ ነው፡፡የምዕራቡ ዓለም ልሂቃን የአየር ንብረት ለውጥና የኢኮነሚ መንኮታኮት ለመተቸት ተጠቅመውበታል፡፡
እኔም የሃገራችን ፈርጀ ብዙ ችግሮችን ባስተዋልኩ ቁጥር እምዬ ኢትዮጵያ ቀስ በቀስ በሚፈላ ውሃ የምትቀቀለው እንቁራሪት መስላ ትታየኛለች፡፡በየጊዜው የሚከሰቱት ችጋሮች ቀስበቀስ ከርሃብነት ወደ ጠኔ እስኪሸጋገሩ ድረስ የሚያስተውላቸው የለም፡፡የወሎ ርሃብ ወደ ጠኔ ደረጃ ከመድረሱ በፊት ያስተዋለው አልነበረም፡፡ነገሮች ከቁጥጥር ውጪ ከሆኑ በኋላ ግን ደርግ እንደ ትልቅ የፖለቲካ ውድቀት አድርጎ በማራገብ ንጉሳዊ አገዛዙን ለማብጠልጠል ተጠቅሞበታል፡፡እነ ጥላሁን ገሰሰም
‹‹ዋይ! ዋይ! ዋይ! ሲሉ
የርሃብ ጉንፏን ሲስሉ›› እያሉ በለቅሶ የታጀበ ዜማ አዚመውበታል፡፡ዘፈኑም ሆነ የፖለቲካ ውዥንብሩ ግን በወቅታዊ ግለቱ ፈልተው ከመንፈቅፈቅ ውጪ የችግሩ ምንጭ ለይቶ በመምታት ለወደፊት እንዳይከሰት ያደረጉት ጥረት አልነበረም፡፡ለዛም ነበር ሃገራችን በ1977 ዓ.ም ሌላ አስከፊ ርሃብ ለማስተናገድ የተገደደችው፡፡በንጉሳዊው አገዛዝ ሲያላግጥ የነበረው ደርግ ‹‹ኢትዮጵያ ትቅደም›› ከሚለው ባዶ መፈክሩ በስተቀር ያመጣው ለውጥ አልነበረም፡፡‹‹መሬት ላራሹ›› የሚለው የ60ዎቹ ልሂቃን ጥያቄ መልሻለሁና የእኔ መፈክሮች ከማስተጋባት አልፎ ሌላ አስተሳሰብ የሚያራምድ ካለ ነፃ እርምጃ እወሰድበታል ብሎ አወጀ፡፡አዋጁ ቀይሽብርን አስከተለ፡፡ሃገርና ህዝባችንን በቁሙ ተቀቀለ፡፡

Tuesday, November 18, 2014

ህወሓት ንምንታይ ተቓሊሱ፣ ዕላማ ሃፀይ ዮሃንስን ኣሉላ ኣባነጋን ዑና ብምግባር ሕድሪ ምንሊክን ጣልያንን ንምዕቃብ?(II)




Share/Bookmark

ሃፀይ ዮሃንስን ኣሉላ ኣባነጋን ዕድመ ልክዖም ንክብሪ ሃገሮም ተቓሊሶም፡፡ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ወረርቲ ሃገርና ንምብርካክ ብዝተፈላለዩ ኣንፈታት ፈቲኖም፡፡በቢዝመፅእወን ሓመድ ደፈጫኦም ኣብሊዖም መሊሰሞም፡፡መርገፂ ኣሉላ ባነጋ ‹‹ጣልያናውያን ንሰሓጢ ንክሕዙ ዝፈቕደሎም ኣነ ገዛኢ ሮማ ኮይነ ናብ ጣልያን ምስ ዝኸይድ ጥራሕ እዩ፡፡ሓደ ግዘ ስዒረዮም እየ፤ ኣይዓርፍን እነተይሎም ደጊመ ሓይለይ ከርእዮም እየ!›› ዝብል ነይሩ፡፡ጣልያናውያን ግን ኣይዓረፉን፡፡ ኣብ ሰሓጢ ዝበፅሖም ውርደትን ስዕረትን ሕነ ንምፍዳይ ኣብ ዶግዓሊ ነቊጦም፡፡ኣሉላ ባነጋ ከምታ ዝተሓነይዋ ቃሎም ኣይዓፀፉን፤ ደጊሞም ቅልፅሞም ኣርእዮሞም፡፡
ዳሕራይ ግን ዘመን ክሒድዎም፡፡ድሕሪ መስዋእቲ ሃፀይ ዮሃንስ ዝነገሱ ሃፀይ ምንሊክ ንታ ንመዋእሎም ዝተቓለሱላ ባሕሪ ነጋሲ(ሓማሰየን) ብውዕሊ ውጫሌ ንጣልያን ኣረኪቦማ፡፡ኣታ ሻዓኡስ እንኳዕ ኣሉላ ኣባነጋ ዘይኾንኩ! ኣሕ! ታይ ኾን ተሰሚዕዎም ይኾን? ሃፀይ ምንሊክ መዓዝ በዚ ተመሊሶም? ኣሉላ ኣባነጋ ዝተበታተነ ወታደሮም ኣኻኺቦም ናብ ዓድዋ ዘሚቶም፤ ንሳልሳይ ግዘ ንጣልያን ዶኲዖማ! ግን ታይ ይዓብስ፡፡ሃፀይ ምንሊክ ሐዚ እውን ብሓይሊ ንዘይኾነሉ ጣልያን ወጊኖም፤ ብውዕሊ ኣዲስ ኣበባ ካብ መረብ ምላሽ ንንየው ዘሎ ምድሪ ሓበሻ ንጣልያን ሰሊዖም ብምሃብ ካልኣይ ታሪካዊ ክሕደት ፈፂሞም፡፡ንሶምስ ድሓን፤ ዓላማኦም ንሓበሻ(ብፍላይ ኣንፃር ስልጣኖም መሲሎም ንዝተራኣዩዎም ተጋሩ) ኸፋፊልካ ምድኻም ስለዝነበረ እዮም ከምኡ ገይሮም፡፡
እቲ ብጣዕሚ ዘገረመለይ ግን እቶም ካብ ክፋል ህዝቢ ትግራይ ዝተረኸቡ ኣቦይ ስብሓት ዕላማ ሃፀይ ዮሃንስን ኣሉላ ኣባነጋን ዑና ብምግባር ሕድሪ ምንሊክን ጣልያንን ንምዕቃብ ‹‹ሕቶ ኤርትራ ሕቶ መግዛእቲ እዩ፤ መፍተሒኡ ድማ ነፃነት እዩ›› ብምባል ነቲ ሕሉፍ ታሪኻዊ ክሕደት ምድጋሞም እዩ፡፡‹‹እቲ መግዛእቲ ድዩ መግዛእቲ ኣይኮንን አነ ዓብዪ ፖለቲካዊ ሕቶ ኣይመስለንን፡፡›› ድማ ይብሉ፡፡ኣይሓፍሩን እኮ! ብዘይ ሓንቲ መርትዖ ሃገር ዝኣክል ከም ጨርቂ ሰሊዖም ደርብዮም ከብቅዑስ ‹‹ዓብዪ ፖሊቲካዊ ሕቶ ኣይመስለንን››? እዚ ዓብዪ እንተዘይነይሩ ድኣ እንታይ እዩ ዓብዪ ዝብልዎ? ስልጣን?
ነዚ ዝስዕብ ወግዖም ማንም ኣይክሕዶን፤ ዝክሓዶ እውን ዘሎ ኣይመስለንን፡፡ስሕተት ከምዝነበረ ስለዝፈለጡ እዮም እውን ሃፀይ ሃይለስላሴ ንኤርትራ ብፌደሬሽን ምስ ኢትዮጵያ ዝሓወሱዋ፡፡