በዓል ኣሸንዳ ኣከባብራኡን ታሪኻዊ ኣመፃፅኣኡን

ታሪካዊ ኣመፃፅኣ

መብዛሕቲኡ ታሪኻውን ባህላውን ሃገርና ኣብ ትሕቲ ሃይማኖታዊ ዕብለላ ከም ዝነበረ ቅሉዕ ሓቂ እዩ፡፡ሃይማኖት ባህላዊ ያታን ታሪኽን ጥራሕ ዘይኾነስ ነቲ ፖለቲካ እውን ይሕምብቦ ከም ዝነበረ ዝፍለጥ እዩ፡፡ማሕበረ ፖለቲካውን ቁጠባውን ፅዕንቶ ሃይማኖት ካብ ውድቐት ዘውዳዊ ኣገዛዝኣ ሃፀይ ሃይለስላሰ ንነዘ ብውሕዱ እኳ እናቀነሰ ይምፃእ እምበር ሐዚ እውን እንተኾነ ሃይማኖታዊ ትሕዝቶ ዘይብሎም ብዓላትን ፅው ፅዋያትን ምርካብ ዝክኣል ኣይመስለንን፡፡

ካብቶም ብሃይማኖታዊ ትሕዝቶ ዝተቐነዩ ባህላዊ ብዓላትና ሓደ ኣሸንዳ እዩ፡፡ኣሸንዳ፣ ናብ ሃገርና ቅድሚ ምትእትታው ኣዋልድ ጥንታዊት እስራኤል በቢዓመቱ የዘውትርኦ ከም ዝነበራ መፅሓፍ ቅዱስ ይሕብር፡፡ኣብ ብሉይ ኪዳን ኣብ ትሕቲ መፅሓፈ መሳፍንቲ፣ ምዕራፍ 11 ካብ ቁፅሪ ሓደ ክሳብ 40 ዘሎ ታሪክ ኣዋልድ ጥንታዊት እስራኤል ብኸመይ ከም ዝጀመርኦ ይሕብር፡፡

ኣብ ጥንታዊት እስራኤል ዮፍታሄ ዝብሃል ወዲ ንጉስ ገልኣድ ነይሩ፡፡ንጉስ ገልዓድ ንዮፍታሄ ዝወለዶ ካብ ዘይሕጋዊት ሰበይቱ(መፅሓፉ ‹‹ጋለሞታ›› ይብላ) ስለዝነበረ እቶም ካብ ሕጋዊት ሰበይቱ ዝተወለዱ ኣሕዋቱ ናይ ኣቦኦም ንግስነት ክወርስ ከምዘይብሉ ነጊሮም ካብ ግዝኣቶም ይባርሩዎ፡፡ዳሕራይ፣ ኣሞናውያን ዝብሃሉ ፀላእቲ እስራኤል ይልዓሉ እሞ ንደቂ ንጉስ ገልኣድ ይስዕሩዎም፡፡ እዝሕሱም ስዕረት ዘጋጠሞም ሽማግለታት ጥንታዊት እስራኤል፣ ሓቢሮም ድሕሪ ምምኻር ካብ ወራር ኣሞናውያን ዘድሕኖም እቲ ብጅግንነቱን ወታደራዊ ክእለቱን ዝፍለጥ ዮፍታሄ ጥራሕ ከምዝኾነ ይስማዕመዑ እሞ ብተወከልቶም ኣቢሎም መፂኡ ንከድሕኖም ይምሕፀኑዎ፡፡እዚ ዝሰምዐ ዮፍታሄ፣ ቅደም ካብ ግዝኣትኹም ኣባሪርኹምኒ ኢኹም ኣይመፅእን፤ናይ ግድን ክመፅእ እንድሕር ደሊኹምኒ ግን ንኣሞናውያን ምስ ስዓርኩዎም፣ መስፍንኹም ገይርኹም ንክትሾሙኒ ቃል እተውለይ ይብሎም፡፡እቶም ሽማግለታት ድማ ነቲ ዝበሎ ንክፍፅሙሉ ድልዋት ምዃኖም ምሒሎም የረጋገፅሉ…ቃል ይኣትውሉ፡፡

የፍታሄ፣ በቲ ውዕሊ መሰረት ናብ ግዝኣት እስራኤላውያን ተመሊሱ ምስ ፀለየ፣ ‹‹ንኣሞናውያን ኣብ ኢደይ እንድሕር ኣውዲቕካዮም፣ ደምሲሰዮም ካብቲ ኲናት እንትምለስ እቲ ካብ ገዛ ቐዲሙ ብምውፃ ዝቕበለኒ እስራኤላዊ መስዋእቲ ክገብረልኻ እየ›› ኢሉ ንኣምላኸ እስራኤል ይመፃባዕ፡፡ኣምላኸ እስራኤል ድማ ንኣሞናውያን ኣብ ኢድ ዮፍታሄ የውድቖም እሞ እቲ ኲናት ብዓወት ዮፍታሄ ይጠናቐቕ፡፡ ዮፍታሄ ንኣሞናውያን ከም ዝስዓረ ቀዲማ ዝሰምዕት ብሕታዊት ጓሉ፣ ብታሕጓስ ሰኺራ ኸበሮ እናወቕዐት ብጉያ ናብ ኣቦኣ እናሃነነት ከይዳ ትሓቑፎ እንተብል፣ ብሕርቓን ክዳኑ ቐዲዱ ዝሕንዝሕ እናበኸየ ትረኽቦ፡፡ እታ ካብ ባዕሉ ኣብሊፁ ዝፈትዋ እንኮ ጓሉ ተደናጊፃ ‹‹ኣያይ ታይ ኾይንኻ ድኣ ብሕሱም ሕርቓን ትበኪ?›› ኢላ ትሓቶ፡፡የፍታሄ ድማ እቲ ንፈጣሪኡ ዝኣተዎ መፅብዓ ይነግራ እሞ ብሕታዊት ጓሉ ንፈጣሪኡ ንምስዋእ ቃል ምእታው ከምዘናሰሖን ዘጨነቖን ይገልፀላ፡፡

ንሳ ድማ ‹‹እቲ ንኣምላኸ እስራኤል ዝኣተውኻዮ ቃል ክትፍፅሞ ኣለካ፡፡ቅድሚኡ ግን፣ ንክልተ ኣዋርሕ ምስ ምሓዙተይ ኮይነ ኣብ ጎቦታት፣ጎልጎላትን ሜዳታትን እስራኤል እናዘርኩ ንድንግልናይ ንክበክይ ፍቐደለይ›› ትብሎ፡፡ዮፍታሄ ዕማማ ፈፂማ ንክትምለስ ይፈቕደላ፡፡ ድሕሪ ክልተ ኣዋርሕ ንታ ድንግል ዝነበረት እንኮ ጓሉ ንኣምላኹ ሰዊኡዋ፡፡(መስዋእቲ ገይሩዋ እንትብሃል ቀቲልዋ ማለት ከይኮነስ ድንግል ኮይና ብብሕትውና ንክትነብር ገይሩዋ ማለት እዩ ዝብሉ ሊቃውንቲ ኣለው፡፡) ድንግልና ኣዋልድ ኦሪታዊት እስራኤል ኣዝዩ ኽቡር ከም ዝነበረ ይፍለጥ፡፡ጓል ዮፍታሄ ምስ ተሰወአት፣ ኣዋልድ እስራኤል ንዓኣ ንምዝካር ኣብ ዓመት ንኣርባዕተ ተኸታተልቲ ምዓልትታት ፈቖዶ ጎቦታትን መይዳታትን እናዘራ ምጭዋትን ምልቓስን ኣዘውቲረንኦ፡፡እቲ ጨዋታ ድማ ከም ልሙድ ባህሊ ኾይኑ ተሪፉ ይብለና…መፅሓፍ ቅዱስ፡፡

ነዚ ስዒቡ፣ እቲ ባህላዊ ጨዋታ ድኣ ናብ ኢትዮጵያ ከመይ ገይሩ ተኣታቲው? ዝብል ሕቶ ምልዓሉ ኣይተርፍን፡፡ሊቃውንቲ ሃገርና መልሲ ኣለዎም፡፡ታቦተ ፅዮን ካብ እስራኤል ናብ ኢትዮጵያ እንትመፅእ…ዓሰርተ ክልተ ሽሕ ቤተ እስራኤላውያን ናብ ኣክሱም መፂኦም ነይሮም ይብሉ፡፡ድሓር፣ እቶም ቤተ እስራኤላውያን ኣብ ተምቤንን ከባቢኡን ንክሰፍሩ ተገበረ፡፡ንሳቶም እዮም እምብኣር ንኣውርስን ነቲ ሐዚ ካብ ነሓሰ 16 ክሳብ ነሓሰ 21 ብተኸታታሊ ብዕሊ ዝኽበር ኣሸንዳን ዘተኣታተውዎ፡፡ እዚ ወቕቲ እዚይ፣ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዝኣረገትሉ እዩ ተባሂሉ እውን ይእመን፡፡ ታሪኻዊ ኣመፃፅኣ ኣሸንዳ ከምዚ ካብ ኾነ ኣከባብራኡ ኸ ከመይ ይመስል? ዝብል ቀፂልና እንርእዮ ይኸውን፡፡

ኣከባብራ ብዓል ኣሸንዳ

Burning Issues of Tigray that Every Concerned Tigrian Should Ask TPLF Leaders

መልእኽቲ ኣብ መላእ ዓለም ንዘለኹም ተጋሩ፡ A renewed call:
ትግራዋይ ኩሉ ኣብ ዘሎ ሃሊዉ ስለ ትግራይ ህሉው ኩነታት ክፈልጦምን ክዘራረበሎምን ዘለዎ ወድዓዊ ሓቅታትን ትግራይ፤ ንመራሕቲ ናይ ሎሚ ህ.ወ.ሓ.ት እውን ብዕቱብ ክሓቶም ዘለዎም 6 መሰረታዊ ሕቶታት ህልውና ከምዝስዕብ ተዳሊዉ ኣሎ፡፡
ኩላትና በብዘለናዮ ክንዘራረበሎም፣ መልእኸቱ ንዘይበፅሖ ብሶፍት ኮፒ ኮነ ፕሪንት እንዳገበርና ብጽሑፍ ከነባፅሖ፣ ብዝረኽብናዮ ኣጋጣሚ ኩሉ ድማ ንመራሕቲ ህ.ወ.ሓ.ት ኣጥቢቕና ክንሓቶም እላቦ፡፡ 

1. DEVELOPMENT ISSUES:
a. A significant portion of the population of Tigray still lives under the mercy of food aid. Close to one million people are getting their daily bread by the mercy safety net. When will we be food self-sufficient? You claimed that the region producing more than75 million quintals (30 % of the national crop production of 250 million) while the truth in the ground says otherwise. Why all these lies? Why cooking data miles apart from the truth?

b. What foot prints did the GTP leave in Tigray? Why did you make Tigray outside of the industry zone while TPLF was talking for years now “industry is the future of Tigray”? Why the Wolkayt Sugar factors, which was meant to be finalized by last year, Tahsas, is at only 32 %, today, while the other sugar factories in other regions are getting finalized? Why the rail road from Woldiya-Mekelle, which was part of the first GTP, is not started yet? What happened to the 18 factories you were telling us for years to open (the biggest being a PVC company you told us to build in Maymekden) in cooperation with EFFORT and partners? How about the multibillion projects the Defense’s Engineering wing was said to establish like the steel factory and others? How come it fails here to open just one while it has opened plenty in other places? How come a 115 billion Birr company refused to invest a thing so far in the war stricken Tigray? How come you fail to achieve even a single success story? 100 % failure! Why? 

c. The SAERT irrigation project was massively moving until it was stopped by Ato Meles. According to the master plan of the SAERT, Tigray was to be food self-sufficient by 2008 by installing 500 micro and medium sized dams for irrigation. Was there a discussion to stop it? What has replaced this very crucial program (other than the failed, the devastating, and the most ridiculous and shamefully nonsense things called ‘ሆረየ’ and ባንኪ ማይ)? What scientifically proven and adaptable, sound projects, technologies have you put in place to replace it? Do you feel remorse for halting it, by the way? Why you didn’t ask apology for killing a bright beginning and a big hope?

d. What happened to project like Golgol Raya irrigation, Abergele Animal husbandry and many other projects?
e. The most educated, capable and experienced Tigrians are unwelcome here. They now prefer to work outside of Tigray. Why is it so and when will this out-migration end? Because of this, Tigray remains the least in bureaucracy efficiency. Why? Why every year the regional budget is returned to the federal government unused; 2003 E.C- 40%; 2004- 36 %, 2005- 29 %; while there are massive problems remaining to be solved? How much of the remaining money is put in place having the massive corruption here is another question. Why? Why? Why are you intentionally harming the people of Tigray?

f. There are exaggerated cooked data of growth and prosperity in Tigray. The fact in the ground is our people are still the poorest, marginalized people. Year after year you tell us billions of forest plantation, thousands of irrigation installations, millionaire farmers… where is all this? A research, which was funded by the regional government, conducted by DR. Z of mekele university(full name hidden for security reasons) three years back revealed very shocking result showing the massive poverty level in Tigray (52 % living under poverty line). It was denied publication as it was very contrary to what you people say (less than 30 %). One higher official even put it at 18 % recently. Why do you hide the truth? True, there are very few people close to the system, close to EFFORT who are multimillionaires now, but the majority are still very poor. When will this end?

ቃለ መሕትት ኣይተ ዳዊት ‹‹ብድምፅ ወያነ እንተዝፍነው ሓረስታይ ትግራይ ንሳልሳይ ግዜ ወይኑ ምሓደረ››

‹‹ብዓል ግዘ ዘመስግኖ እምበር ዝነቕፎ ኣይፈትውን፡፡ምንግስቱ (ውድቡ) ዝፈትው እቲ ቅዱስ ቅዱስ ዝብሎ ዘይኮነስ እቲ ጥፍኣቱ ዝሕብረሉ እዩ»  

~›ነጋድራስ ገብረሂወት ባይከዳኝ

መእተዊ

ሓደ ቀሺ ነይሮም…እቲ ናይ ቅሽነት ምዓርግ ኣየዕገቦምን፡፡ ኣቦይ ቀሺ ክብሃሉ ድማ ኣይደልዩን…ኣቦይ ንኣረጊት እዩ ኢሎም ስለዝሓሰቡ፡፡ስለዚ፣ ልኡል ዝብል ተወሳኺ ምዓርግ ተሓንጊጦም ልኡል ቀሺ ተባሂሎም፡፡ልኡል ቀሺ ኣመሎም ኣዝዩ ቀጢን እዩ ነይሩ፡፡ተቐሪብካዮም ይወግኡኻ፣ ተራሓቕኻዮም ድማ ይቅየሙኻ፡፡ፀባየ ሕንሽሽ እዮም፡፡ካብ ሓቂ ሒዝካ ክትነቕፎም ሓሲኻ ክትንእዶም ይፈትው፡፡ብዘይካ መጎስ ዝኾነ ይኹን ርእይቶ ንምቕባል ድልው ኣይነበሩን…ከም መባእ ኣባገሪማ እዩ ዘዕበድብዶም፡፡

ልኡል ቀሺ ኣብ መረባ ገዛኦም ሓደ ዓብዪ ዳዕሮ ነይርዎም፡፡ነዚ ዝትዓዘቡ ጎረባብቶም ልኡል ቀሺ ዳዕሮ እናበሉ ክፅውዑዎም ጀሚሮም፡፡እዞም ቀሺ ግን እታ ዳዕሮ ዝትብል ተወሳኺት ሳጓ ኣይፈተውዋን፡፡በቲ ኣብ መረባ ገዝኦም ዘሎ ዳዕሮ ምኽንያት ልኡል ቀሺ ዳዕሮ ከም ዝተብሃሉ ስለ ዝተዓዘቡ ግን ነቲ ዳዕሮ ብምቁራፅ ካብታ ሳጓ ከም ዝናገፉ ርግፀኛ ኮይኖም፡፡ነቲ ዳዕሮ ቆሪፆሞ…ጥራሕ ጉንዲ ተሪፉ፡፡እቶም ጎረባብቶም ከዓ ልኡል ቀሺ ዳዕሮ ምባል ገዲፎም ልኡል ቀሺ ጉንዲ ብዝብል ሳጓ ክፅውዑዎም ጀሚሮም፡፡ልኡል ቀሺ ዳዕሮ እዚ ከም ዝስዕብ መን ነገሮ?

ልኡል ቀሺ ጉንዲ ብሕርቃን ተኺኾም…‹‹ኦፍ›› ከይኖም፡፡እቲ ሳጓ ንክቕረፈሎም ንዓበይቲ ዓዲ ትማሕፂኖም ሰማዒ ስኢኖም፡፡ልኡል ቀሺ ጉንዲ ከም ምፍተሒ ዝወሰድዎ ኒተ ጉንዲ ዳዕሮ ካብ ስሩ ፍሒርካ ብምውፃእ ምድርባይ እዩ፡፡ነቲ ኣብ መረባ ገዛኦም ዝነበረ ጉንዲ ዳዕሮ ካብ ስሩ ብምፍሓር በንቂሮም ደርብዮሞ፡፡ይኹን እምበር፣ ነቲ ጉንዲ ካብ ስሩ ነቒሎም ንምድርባይ እቲ መረባኦም ፍሒሮም ሃህ ዝበለ ዓብዪ ጉድጓድ ስለዝገበርዎ እቶም ጎረባብቶም ልኡል ቀሺ ነዃል ዝብል ሓዲስ ሳጓ ኣውፂኦምሎም ይብሃል፡፡

ውድብ ህወሓት ቅድሚ መንበረ ስልጣን ምቁፅፃራ ሓንቲ ኣዝይያ ጥዕምቲ ደርፊ ነይራታ…ቅደም ዕሸል እንሃለኹ ዝሰማዕኹዋ፤ ግን ድማ ገለ ክፋል ጣዕሚ ዜማኣን ግጥማን ክሳብ ሐዚ ካብ ሕልናይ ዘይጠፍአት፡፡